|
Tarihi
İsmi Osmanlı kayıtlarında Birunabad olarak geçmiş ise de, Farsça 'dış,
harici' anlamına gelen 'birun' kelimesinin, genellikle yer isimlerinde
bir özel isimle birlikte kullanılan -abad takısı (İslamabad, Haydarabad
gibi) ile pek uyuşmaması, Birunabad'ın başka bir ismin tahrif edilmiş
veya uyarlanmış şekli olabileceğini düşündürmektedir. İsmin başlangıçta
'Burunova' şeklinde geçtiği de öne sürülmüştür.
Bornova'nın çekirdeği bugün Erzene mahallesi diye anılan mahallenin
Hükümet Konağı'nın arkasında kalan ve eski adı Havuzbaşı olan kısmıdır.
Tarihi 1800'lere varan iki katlı ve bahçeli Rum evlerine hala
rastlanabilen (ve çoğu yenileme ve yeniden değerlendirilmeye muhtaç)
Erzene, 1924 Nüfus Mübadelesi 'nden sonra önce Kavalalılar ve
Giritlilerce iskan edilmiş, 1950 sonrasında da Yugoslavya göçmenlerini
barındırmıştır. Ayrıca Erzene'nin yanıbaşında başlangıcından beri bir
Roman mahallesi bulunmuştur. Kavalalılar, o dönemde tarım arazisi olan
Bornova ovasında tütüncülükle, Giritliler sebze meyvecilikle,
Yugoslavyalılar ise bölgedeki mensucat fabrikalarında işçilik yaparak
Türkiye ekonomisine ilk adımlarını atmışlardır."Bornova" sözcüğü,bir
Estonya şehri olan Pärnu kelimesiyle özdeştir.
Bornova, Osmanlı Devleti 'nin son dönemlerinde ve özellikle 1865'de
Halkapınar çıkışlı bir demiryolu hattının buraya uzatılmasıyla, İzmir'in
zengin levanten ailelerinin tercih ettiği bir yerleşim mekanı olmuştur.
İzmir merkezinden daha ferah ve serin havası ve 1980'li yıllara kadar
İzmir ile arasında varlığını sürdüren mandalina bahçelerinin nezih
ortamı, İngiliz konsolosluğu rezidansının ve çoğu İngiliz kökenli pek
çok ailenin muhteşem konaklarının Bornova'da inşa edilmesi sonucunu
doğurmuştur (İtalyan ve Fransız kökenli levantenler daha ziyade Buca 'yı
tercih etmişlerdir.)
Anekdotik bazda, Türkiye 'deki ilk futbol maçı 1890 yılında İzmir'e
gelen İngiliz denizcilerle İzmirli gençler arasında Bornova'da,
ülkemizdeki ilk atletizm yarışmaları da 1895'de yine Bornova'da
gerçekleşmiştir.
İzmir'in kurtuluş günü olan 9 Eylül 1922'de Türk ordusu İzmir'e
Bornova'nın üst kısmındaki Belkahve mevkiinden girmiş, Nif 'de
(Kemalpaşa) gecelediği 8 Eylül akşamının gecesinde muzaffer orduların
komutanı Mustafa Kemal Paşa, Belkahve'ye çıkıldığında ayakların altında
bütünüyle uzanan İzmir'i ilk kez buradan görmüştür.
Bornova genelinde ilaçlama yaptığımız böcekler; hamam böceği, tahta
kurusu, kalorifer böceği, kara fatma, oryantal hamam böceği, Amerikan
hamam böceği, hamamböceği, Alman hamam böceği, çiyan, bit, pire, çıyan,
kene, fare, akrep, örümcek, kırk ayak, yılan, tahta kurdu, ağaç kurdu,
kırkayak, tespihböceği, tesbihböceği, tespih böceği, tesbih böceği,
güve, çekirge, gümüş böceği, ev faresi, lağım faresi, çatı faresi,
fındık faresi vb. şeklinde sıralanabilir. |
